پیش از خرید چسب: حالت شما کدام است؟
روش نصب را سه چیز تعیین می‌کند: جنس دیوار، جایی که سنگ در آن قرار می‌گیرد، و نوع و وزن سنگ. هر سه را پیش از خرید چسب مشخص کنید، چون چسبی که برای یک ترکیب درست است، در ترکیب دیگر چند هفته بعد سنگ را رها می‌کند.
اگر جنس دیوارتان را نمی‌دانید، یک گوشه‌ی کم‌دید را امتحان کنید:
- دیوار گچی با کاردک یا ناخن خط برمی‌دارد و پودر سفید پس می‌دهد.
- دیوار سیمانی سخت و خاکستری است و کاردک روی آن اثر نمی‌گذارد.
- «کناف» (دیواری از صفحه‌های گچی پیچ‌شده روی قاب فلزی) با ضربه‌ی آرام صدای توخالی می‌دهد.
محل سنگ یکی از چهار حالت است: داخل خشک (پذیرایی، راهرو، پشت تلویزیون)، داخل خیس (حمام، دور سینک)، بیرونِ کم‌ارتفاع (دیوار حیاط) یا نمای ساختمان. اگر محل شما نمای ساختمان است، تصمیم نصب با شما به‌تنهایی نیست؛ نمای ساختمان مشمول ضابطه‌ی نمای ساختمان است و مهندس ناظر ساختمان روش آن را تعیین می‌کند.
یک مثال رایج را از این سه پرسش عبور دهیم: دیوار گچی پشت تلویزیون و سنگ گیوتین با ضخامت ۱۵ میلی‌متر. پرسش اول می‌گوید دیوار گچی است؛ پس ملات ماسه‌سیمان ممنوع است و پیش از هر چسب سیمانی پرایمر لازم است. پرسش دوم می‌گوید محل داخل خشک است؛ پس چسب خمیری یا پودری هر دو مجازند. پرسش سوم کار را متوقف می‌کند: این سنگ بدون چسب ۳۶ تا ۴۰ کیلوگرم در هر مترمربع وزن دارد، درحالی‌که سقف مرجع گچ سالم ۲۰ کیلوگرم است. این ترکیب روی این دیوار فقط با یکی از سه راهی جواب می‌دهد که در بخش وزن آمده است.
انواع سنگ آنتیک و آنچه در نصب تغییر می‌دهند
دو ویژگی هر نوع، روش کار را عوض می‌کند. اولی این است که سنگ «جفت‌کار» است، یعنی لبه‌به‌لبه و بدون فاصله نصب می‌شود، یا «درزدار» است، یعنی میان قطعه‌ها فاصله می‌ماند و بعداً «بندکشی» (پر کردن فاصله‌ها با ملات) می‌شود. دومی جنس سنگ است: تراورتن، مرمریت و مرمر «کلسیتی»اند، یعنی از کربنات کلسیم ساخته شده‌اند و با هر اسیدی واکنش می‌دهند.
وزن هر مترمربع سنگ را با یک ضرب می‌توان تخمین زد: ضخامت سنگ به میلی‌متر ضرب در ۲٫۴ تا ۲٫۷ کیلوگرم. عدد پایین برای تراورتن است و عدد بالا برای مرمر.
| نوع | شکل | جفت‌کار یا درزدار | ابزار برش | حساسیت به اسید |
|---|---|---|---|---|
| گیوتین (قیچی) | تکه‌های لب‌شکسته با ضخامت متغیر؛ معمولاً سنگین‌ترین نوع | بیشتر جفت‌کار | فرز با صفحه‌ی الماسی | کلسیتی؛ هیچ اسید |
| روتوری (روی توری) | قطعه‌های کوچک و نازک چسبیده روی یک برگ توری | بیشتر جفت‌کار | قیچی یا کاتر برای توری | کلسیتی؛ هیچ اسید |
| پروفیل و شیاری | نوارها یا قطعه‌های برش‌خورده با سطح شیاردار | بسته به مدل؛ برگه‌ی تولیدکننده | فرز با صفحه‌ی الماسی | کلسیتی؛ هیچ اسید |
| بادبر | قطعه‌های کوچک با سطح نتراشیده | بسته به مدل | فرز با صفحه‌ی الماسی | بسته به جنس؛ هیچ اسید |
| سنگ مصنوعی نما | قطعه‌های قالبی از سیمان و سنگدانه | بیشتر درزدار | فرز با صفحه‌ی الماسی | پایه‌ی سیمانی دارد؛ هیچ اسید |
پیش از خرید، سه نوع اصلی را کنار هم ببینید. تصویر زیر را با دو پرسش نگاه کنید: ضخامت لبه‌ی گیوتین در برابر نازکی روتوری، و این‌که توری پشت روتوری کجا به سنگ چسبیده و کجا پشت سنگ آزاد مانده است. همان بخش آزاد جایی است که چسب باید به آن برسد.
وزن سنگ و توان دیوار
هر زیرکار تا وزن مشخصی را در هر مترمربع تحمل می‌کند. منظور از «کیلوگرم بر مترمربع» وزن یک مترمربع از دیوارِ پوشیده از سنگ است. پیش از خرید سنگ، این دو عدد را با هم مقایسه کنید:
- ضخامت سنگ را روی لبه‌ی یک قطعه با خط‌کش بخوانید، به میلی‌متر.
- ضخامت را در ۲٫۴ (برای تراورتن) تا ۲٫۷ (برای مرمر) ضرب کنید.
- نتیجه را با سقف زیرکار خودتان در جدول زیر مقایسه کنید.
برای گیوتین ۱۵ میلی‌متری، حاصل ۱۵ ضرب در ۲٫۴ برابر ۳۶ است و ۱۵ ضرب در ۲٫۷ تقریباً ۴۰. پس این سنگ پیش از افزودن چسب، ۳۶ تا ۴۰ کیلوگرم در هر مترمربع وزن دارد؛ نزدیک دو برابر سقف گچ.
| زیرکار | سقف مرجع (سنگ، چسب و بند با هم، کیلوگرم بر مترمربع) |
|---|---|
| گچ سالم | ۲۰ |
| صفحه‌ی گچی (کناف) بدون روکش | ۳۲ |
| تخته‌ی پایه‌ی کاشی و «فایبرسمنت» (تخته‌ای با پایه‌ی سیمان و الیاف) | ۴۰ تا ۵۰، بسته به نوع و ضخامت تخته |
عدد گچ سقفِ گچ سالم است. گچ و خاک قدیمی، گچی که طبله کرده یا با دست پودر می‌شود، کمتر از این تحمل می‌کند. آزمون سلامت گچ در بخش آماده‌سازی دیوار گچی آمده است؛ پیش از تکیه کردن به عدد ۲۰، آن آزمون را انجام دهید.
اگر وزن سنگ از سقف زیرکار بیشتر است، سه راه دارید:
- گچ را بتراشید تا به دیوار سیمانی یا آجری زیر آن برسید و روی همان کار کنید.
- روی دیوار زیرکار باربر بسازید، مثل تخته‌ی فایبرسمنت یا توری با اندود سیمانی.
- سنگ سبک‌تری انتخاب کنید، مثلاً روتوری نازک به‌جای گیوتین ضخیم.
پیش از خرید سنگ ضخیم برای دیوار گچی، وزن آن را حساب کنید. سنگی که از سقف زیرکار سنگین‌تر است، با هیچ چسبی روی آن دیوار نمی‌ماند.
کدام چسباننده برای کدام حالت
در بازار دو شکل چسب کاشی هست: چسب «خمیری» که آماده در سطل فروخته می‌شود و مستقیم مصرف می‌شود، و چسب «پودری» که در کیسه فروخته می‌شود و پیش از مصرف با آب مخلوط می‌شود. چسب خمیری در طبقه‌بندی چسب‌های کاشی «دیسپرسیونی» نام دارد. چسب پودری سیمانی دو رده دارد: معمولی، و «بهبودیافته» که روی کیسه با کد C2 مشخص می‌شود و چسبندگی و مقاومت بیشتری در برابر رطوبت دارد.
| چسباننده | کجا مناسب است | کجا ممنوع است | آماده‌سازی لازم | هزینه‌ی نسبی | کثیف‌کاری |
|---|---|---|---|---|---|
| چسب خمیری آماده | داخل خشک، سنگ سبک، روی گچ یا کناف | بیرون و فضای خیس، مگر برچسب صراحتاً مجاز کرده باشد | ندارد؛ مستقیم از سطل | گران‌تر از پودری | کم |
| چسب پودری سیمانی معمولی | داخل خشک | بیرون، فضای خیس، روی گچِ بدون پرایمر | مخلوط با آب طبق کیسه | ارزان‌تر از خمیری | متوسط |
| چسب پودری سیمانی بهبودیافته | داخل خیس، بیرون، سنگ سنگین یا بزرگ | روی گچِ بدون پرایمر | مخلوط با آب طبق کیسه | کمی گران‌تر از پودری معمولی | متوسط |
| ملات ماسه‌سیمان | دیوار آجری، بلوکی یا بتنی، به‌ویژه بیرون و متراژ زیاد | روی هر دیوار گچی | ساخت ملات در محل | ارزان‌ترین | زیاد |
| چسب رزینی دوجزئی | جایی که برگه‌ی سازنده آن را برای سنگ و همان زیرکار مجاز کرده باشد | هر جا که برگه‌ی سازنده ذکر نکرده | مخلوط دو جزء طبق برگه | گران‌ترین | کم |
دو قاعده‌ی دیگر هم انتخاب را محدود می‌کند:
- اگر مساحت هر قطعه از حدود ۰٫۱ مترمربع بیشتر است یا یک ضلع آن از حدود ۶۰ سانتی‌متر بلندتر است، فقط چسب یا ملاتی را به کار ببرید که با پلیمر اصلاح شده است، مثل چسب پودری بهبودیافته.
- اگر دیوار داخلی از حدود ۳ متر بلندتر است، ملات کم‌سیمان (ملات ضعیف) مناسب نیست.
در منابع بازار زیاد تکرار می‌شود که چسب پودری در باران چسبندگی‌اش را از دست می‌دهد و برای مناطق پرباران باید دوغاب به کار برد. ماجرا برعکس است: در طبقه‌بندی چسب‌های کاشی، چسب پودری سیمانی برای داخل و بیرون تعریف شده و چسب خمیری آماده فقط برای داخل. متغیری که انتخاب را تعیین می‌کند نه میزان باران منطقه، بلکه این است که سنگ داخل است یا بیرون، خشک است یا خیس، و یخ می‌زند یا نه.
یک نمونه‌ی رایج این خطا دیوار حیاطی است که با چسب خمیری آنتیک شده و پس از یک فصل، سنگ‌هایش یکی‌یکی جدا می‌شوند. علت این است که چسب خمیری با تبخیر آب خود سفت می‌شود و در رطوبت بیرون این پیوند دوام نمی‌آورد. این خطا از این باور می‌آید که چسب خمیری تمیزتر است، پس همه‌جا بهتر است.
دو روشی که گاهی در کنار این چسباننده‌ها معرفی می‌شوند، روش نصب نیستند. «پیچ و رول‌پلاک» یکی از شکل‌های «مهار مکانیکی» است، یعنی بستن سنگ نما با قطعه‌ی فلزی به دیوار علاوه بر چسب یا ملات؛ این مهار مکمل چسب است و جای آن را نمی‌گیرد. «چسب ۱۲۳» یا چسب فوری فقط چند نقطه از پشت سنگ را می‌چسباند؛ دلیل نامناسب بودن این کار در بخش مراحل نصب آمده است.
ابزار و مصالح لازم
برای روش چسبی:
- سنگ آنتیک، به مقداری که در بخش بعد حساب می‌کنید.
- چسب مناسب حالت شما، طبق جدول چسباننده‌ها.
- پرایمر، اگر دیوار گچی است یا کناف است و چسب سیمانی به کار می‌برید.
- «ماله‌ی دندانه‌دار» (ماله‌ای که لبه‌اش دندانه‌های یکسان دارد و چسب را به شکل شیارهای هم‌ارتفاع پهن می‌کند)؛ اندازه‌ی دندانه را از برچسب چسب و متناسب با ضخامت سنگ انتخاب کنید.
- کاردک، برای زدن چسب به پشت سنگ و تراشیدن چسب اضافه.
- تراز و ریسمان، برای خط پایه‌ی ردیف اول.
- چکش لاستیکی، برای نشاندن سنگ بدون شکستن آن.
- ظرف و همزن، اگر چسب پودری است.
- پارچه یا نایلون، برای پوشاندن کف زیر دیوار.
- اسفنج و آب تمیز، برای پاک کردن چسب پیش از سفت شدن.
برای روش ملاتی، علاوه بر موارد بالا:
- سیمان، ماسه‌ی شسته و آب.
- ماله‌ی معمولی، برای اندود زبر.
- اسپری آب یا قلم‌موی پهن، برای مرطوب کردن زیرکار و پشت سنگ.
- کیسه‌ی بندکشی، اگر سنگ درزدار است.
برای برش و ایمنی:
- فرز با صفحه‌ی الماسی مخصوص سنگ.
- قیچی محکم یا کاتر، برای توری روتوری.
- گیره یا پیچ‌دستی، برای ثابت کردن قطعه هنگام برش.
- ماسک ذرات ریز، عینک ایمنی و دستکش.
چقدر سنگ و چسب بخرید
- طول و عرض هر دیوار را بر حسب متر اندازه بگیرید و در هم ضرب کنید.
- مساحت در و پنجره را از آن کم کنید.
- برای برش مقداری اضافه بخرید؛ دیوار ساده و بی‌گوشه کمترین اضافه را می‌خواهد و هر گوشه‌ی بیرونی، پنجره، پریز یا قاب اضافه را بیشتر می‌کند.
- همه‌ی سنگ را یک‌جا و از یک سری تولید بخرید، چون رنگ سنگ از یک سری تا سری دیگر فرق می‌کند و سنگی که بعداً اضافه بخرید ممکن است با دیوار جور نشود.
- مصرف چسب را از برچسب همان چسب بخوانید؛ مصرف بر اساس اندازه‌ی دندانه‌ی ماله روی برچسب آمده است.
برای مثال، دیوار ۳ در ۲٫۵ متری با یک پریز و دو گوشه‌ی بیرونی ۷٫۵ مترمربع مساحت خالص دارد؛ پریز مساحت قابل‌کسری ندارد. دو گوشه‌ی بیرونی به قطعه‌های برگشتی نیاز دارند و دور پریز هم برش می‌خورد، پس اضافه‌ی این دیوار از دیوار ساده‌ی هم‌اندازه بیشتر است.
ایمنی: برش سنگ و گرد آن
دو خطر در این کار جدی است. اولی فرز است: صفحه‌ی الماسی اگر در شیار گیر کند، فرز به عقب پس می‌زند و قطعه‌ای که در دست است، دست را به سمت صفحه می‌کشد. دومی گرد سنگ است: برش خشک و تراشیدن دیوار ذرات ریزی تولید می‌کند که ماسک معمولی جلوی آن‌ها را نمی‌گیرد. هر دو خطر در همان کار اول پیش می‌آیند، یعنی در تراشیدن گچ و زبر کردن کاشی در مرحله‌ی آماده‌سازی، پیش از اولین برش سنگ.
- قطعه را روی سطح صاف و محکم بگذارید و با گیره یا پیچ‌دستی ثابت کنید.
- پیش از برش، خط برش را روی سنگ علامت بزنید.
- سنگ را پیش از برش خیس کنید، یا برش را در فضای باز انجام دهید.
- ماسک ذرات ریز و عینک ایمنی بزنید.
- فرز را با دو دست بگیرید و صفحه را بدون فشار جانبی در خط برش پیش ببرید.
- هنگام کار با سیمان، آهک یا چسب پودری دستکش بپوشید.
قطعه‌های کوچک بیشترین خطر را دارند. خطا از این تصور شروع می‌شود که قطعه کوچک است و نگه‌داشتنش آسان است؛ درحالی‌که هرچه قطعه کوچک‌تر باشد، دست به صفحه نزدیک‌تر است.
قطعه‌ی کوچک را هرگز در دست نبرید. اگر قطعه آن‌قدر کوچک است که گیره آن را نمی‌گیرد، یک قطعه‌ی بزرگ‌تر را ثابت کنید و بعد از برش، تکه را جدا کنید.
آماده‌سازی دیوار
سنگ هرگز محکم‌تر از سطحی نیست که به آن چسبیده است. یک خرابی رایج، سنگ‌های پشت تلویزیون است که چند هفته پس از نصب پوک می‌شوند و بعد می‌افتند. در این موارد سنگ‌ها معمولاً با دوغاب سیمانی مستقیم روی دیوار گچی نصب شده‌اند؛ علتش در بخش دیوار گچی آمده است. پشت این خطا این باور است که دوغاب از چسب محکم‌تر است، و این باور در منابع بازار هم تکرار می‌شود. آماده‌سازی هر زیرکار در بخش مربوط به خودش آمده است.
دیوار گچی
دیوار گچی رایج‌ترین زیرکار داخلی است و دو محدودیت جدی دارد. اولی وزن است که در بخش وزن سنگ آمد. دومی شیمیایی است: سیمانِ خیس در تماس با گچ واکنش می‌دهد و بلورهایی به نام «اترینگایت» می‌سازد. حجم این بلورها در طول زمان زیاد می‌شود و پیوند چسب یا ملات را از داخل می‌شکند. به همین دلیل نتیجه بلافاصله دیده نمی‌شود و چند هفته تا چند ماه بعد به‌صورت پوکی، ترک و افتادن سنگ ظاهر می‌شود.
کار پرایمر روی گچ یکپارچه کردن سطح نیست، بلکه جدا کردن گچ از سیمان چسب است. برای همین پرایمر باید یک لایه‌ی پیوسته بسازد.
- با دسته‌ی کاردک به نقاط مختلف دیوار ضربه‌ی آرام بزنید؛ صدای پوک یعنی گچ از دیوار جدا شده است.
- قسمت‌های پوک، طبله‌کرده یا پودری را با کاردک بتراشید تا به گچ سالم و سفت برسید.
- رنگ پوسته‌دار را کامل بردارید.
- گرد و خاک را از سطح پاک کنید.
- اگر وزن سنگ از سقف مرجع گچ سالم (۲۰ کیلوگرم بر مترمربع) بیشتر است، کار را متوقف کنید و یکی از سه راه بخش وزن را انتخاب کنید.
- پرایمر را روی کل سطحی که سنگ می‌خورد بزنید، طوری که هیچ نقطه‌ای از گچ بی‌پرایمر نماند.
- اگر گچ پس از دست اول هنوز پرایمر را سریع جذب می‌کند یا لکه‌لکه است، دست دوم را بزنید.
- صبر کنید پرایمر کامل خشک شود؛ زمان آن روی برچسب پرایمر آمده است.
ملات یا دوغاب ماسه‌سیمان را هرگز مستقیم روی گچ نزنید. چسب سیمانی را هم فقط پس از پرایمری به کار ببرید که لایه‌ی پیوسته ساخته و خشک شده است.
مرز میان دو لایه در تصویر زیر پیداست: لایه‌ی پوک پودری است و از دیوار جدا شده، و گچ سالم زیر آن سفت و یکدست است. تراشیدن تا همین مرز ادامه پیدا می‌کند.
دیوار سیمانی، آجری، بلوکی یا بتنی
این دیوارها وزن سنگ را تحمل می‌کنند و مشکلشان بیشتر سطح است تا توان.
- هر رنگ، روغن قالب، عایق یا گرد و خاک را از سطح بردارید.
- اگر سطح صاف و صیقلی است، آن را زبر کنید.
- اگر ملات یا چسب روی سطح نمی‌گیرد، یا دیوار سست است، توری فلزی را روی دیوار پیچ کنید.
- روی توری «اندود زبر» بکشید، یعنی لایه‌ای از ملات ماسه‌سیمان که پیش از سفت شدن رویش شیار افقی انداخته می‌شود تا ملات بعدی به آن گیر کند.
- پیش از زدن ملات، دیوار را مرطوب کنید، طوری که سطح نم‌دار باشد و آب ایستاده روی آن نماند.
مرطوب کردن دیوار سیمانی گاهی «عایق‌سازی رطوبتی» نامیده می‌شود. این کار عایق نمی‌سازد، بلکه جلوی این را می‌گیرد که دیوارِ خشک و تشنه آب ملات را بمکد و ملات پیش از گرفتن خشک شود. مقایسه‌ی دیوار بلوکی تازه‌ی پرگرد و خاک با همان دیوار پس از شستن و نم‌دار شدن این را نشان می‌دهد: روی دیوار اول ملات در چند ثانیه کدر و شکننده می‌شود و روی دیوار دوم نرم می‌ماند و جا می‌افتد.
روی کاشی یا سرامیک قدیمی
- به همه‌ی کاشی‌ها با دسته‌ی کاردک ضربه‌ی آرام بزنید.
- کاشی‌هایی را که صدای پوک می‌دهند بکنید و جای آن‌ها را با ملات یا چسب هم‌سطح کنید؛ کاشی پوک زیرکار نیست.
- لعاب کاشی‌های سالم را با سنباده‌ی درشت یا سنگ ساب زبر کنید.
- چربی و جرم سطح را با پاک‌کننده بشویید و بگذارید خشک شود.
- برای نصب، چسب پودری سیمانی بهبودیافته به کار ببرید.
کناف و تخته‌های پایه
«تخته‌ی پایه» به تخته‌هایی گفته می‌شود که برای چسباندن کاشی و سنگ ساخته شده‌اند. کناف معمولی صفحه‌ی گچی است؛ تخته‌ی سیمانی و فایبرسمنت پایه‌ی سیمانی دارند.
- نوع تخته را از روی لبه یا برچسب آن تشخیص دهید؛ صفحه‌ی گچی مغز سفید و روکش کاغذی دارد و تخته‌ی سیمانی مغز خاکستری.
- وزن سنگ را با سقف تخته مقایسه کنید: صفحه‌ی گچی بدون روکش ۳۲ کیلوگرم بر مترمربع، تخته‌ی پایه و فایبرسمنت ۴۰ تا ۵۰.
- اگر فضا خیس است (حمام، دور سینک)، روی صفحه‌ی گچی کار نکنید و تخته‌ی سیمانی را به کار ببرید.
- اگر روی صفحه‌ی گچی با چسب سیمانی کار می‌کنید، مثل دیوار گچی پرایمر بزنید و بگذارید خشک شود.
کاغذ دیواری و رنگ
سنگ را روی کاغذ دیواری نچسبانید. در بعضی منابع بازار گفته می‌شود که با چسب کاشی یا رزین می‌توان روی کاغذ دیواری آنتیک نصب کرد. پیوند سنگ اما هرگز قوی‌تر از چسبیدن کاغذ به دیوار نیست؛ وزن سنگ کاغذ را از دیوار جدا می‌کند و سنگ‌ها همراه آن پایین می‌آیند.
- کاغذ دیواری را کامل بکنید.
- چسب کاغذ باقی‌مانده را با آب گرم و کاردک پاک کنید.
- رنگ پوسته‌دار یا براق را بتراشید یا زبر کنید تا به زیرکار برسید.
- آماده‌سازی را طبق جنس دیوار زیر آن، از بخش‌های بالا، ادامه دهید.
چیدمان خشک و خط‌کشی
سنگ آنتیک یکدست نیست و جعبه‌های مختلف رنگ و رگه‌ی متفاوتی دارند. اگر سنگ‌ها را جعبه‌به‌جعبه روی دیوار بچسبانید، رگه‌ی تیره‌ی یک جعبه به‌صورت نواری یکدست روی دیوار می‌نشیند. «چیدمان خشک» یعنی پیش از زدن چسب، سنگ‌ها را روی زمین بچینید تا ترکیب نهایی را ببینید.
- پیش از شروع، دست‌کم حدود ۲ مترمربع سنگ را روی زمین پخش کنید.
- سنگ جعبه‌های مختلف را قاطی کنید تا اندازه‌ها، شکل‌ها و رنگ‌ها یکنواخت پخش شوند.
- در طول کار، هر بار که چیدمان روی زمین کم شد، از چند جعبه برداشت کنید.
- روی دیوار با تراز و ریسمان یک خط تراز افقی برای ردیف پایه بکشید.
- جای پریزها، کلیدها و لبه‌های پنجره را روی دیوار علامت بزنید.
- نقطه‌ی شروع را گوشه‌های دیوار قرار دهید؛ ترتیب نصب از گوشه‌ها در بخش مراحل نصب آمده است.
تفاوت دو چیدمان را در تصویر زیر ببینید: در چیدمان جعبه‌به‌جعبه، نوارهای هم‌رنگ دیده می‌شوند و در چیدمان قاطی، رنگ یکنواخت پخش شده است.
برش سنگ آنتیک
برش را فقط وقتی شروع کنید که قطعه روی سطح ثابت شده باشد و هرگز در دست نباشد، و برش خیس باشد یا در فضای باز انجام شود.
برای روتوری:
- مسیر برش را روی توری، از میان درزهای سنگ، علامت بزنید.
- توری را با قیچی یا کاتر در همان مسیر ببرید تا برگ بدون شکستن سنگ جدا شود.
- اگر یک قطعه‌ی تکی باید کوچک‌تر شود، آن را از توری جدا کنید و مثل گیوتین با فرز ببرید.
برای گیوتین و پروفیل:
- اندازه را روی سنگ با مداد علامت بزنید.
- قطعه را با گیره ثابت کنید.
- سنگ را خیس کنید.
- با فرز و صفحه‌ی الماسی روی خط ببرید.
- لبه‌ی بریده را آن‌قدر بتراشید که کنار قطعه‌ی بغلی جفت بنشیند.
در «گوشه‌ی بیرونی» دیوار، جایی که دو وجه دیوار به هم می‌رسند و گوشه بیرون زده است، قطعه‌ها را برگشتی بچینید: سر یک قطعه در یک ردیف روی وجه چپ دیده شود و در ردیف بعد روی وجه راست. به این ترتیب هیچ خط عمودی سراسری روی گوشه ساخته نمی‌شود.
برای مثال، برای برش یک برگ روتوری دور پریز، برگ را روی جای پریز بگذارید، لبه‌های قوطی را روی توری علامت بزنید، توری را در مسیر درزهای داخل علامت با قیچی ببرید، و قطعه‌هایی را که بخشی از آن‌ها روی قوطی می‌افتد جدا کنید و با فرز به اندازه دربیاورید.
در تصویر گوشه‌ی بیرونی، ببینید سر قطعه‌ی برگشتی در ردیف‌ها یکی در میان در دو وجه دیوار ظاهر می‌شود و خط عمودی سراسری نمی‌سازد.
مراحل نصب سنگ آنتیک
اگر دیوار گچی است و هنوز پرایمر نخورده، از اینجا شروع نکنید؛ ابتدا بخش آماده‌سازی دیوار گچی را انجام دهید.
سه قاعده در هر دو روش چسبی و ملاتی یکسان است.
قاعده‌ی اول پوشش کامل است. پشت هر سنگ باید تماماً با چسب یا ملات پوشیده شود و با زیرکار تماس کامل داشته باشد، نه فقط دور لبه و نه به‌صورت چند نقطه. حفره‌ای که پشت سنگ می‌ماند آب را نگه می‌دارد، و سنگ در یک ضربه یا در یخ‌زدن زمستان همان‌جا می‌شکند یا جدا می‌شود. چسب فوری یا «چسب ۱۲۳» دقیقاً همین حفره را می‌سازد و فقط برای نگه داشتن موقت یا ترمیم یک قطعه‌ی کوچک در فضای داخلی قابل استفاده است. نقطه‌چسب زدن از این باور می‌آید که چسب قوی است و کمی از آن کافی است؛ اما قدرت چسب در سطحی که به آن نرسیده هیچ کاری نمی‌کند.
پشت دو سنگ کنده‌شده را در تصویر زیر مقایسه کنید. در سنگ اول، میانه‌ی پشت سنگ خشک و بی‌چسب مانده است. در سنگ دوم، رد یکنواخت دندانه‌ی ماله در تمام پشت سنگ دیده می‌شود.
قاعده‌ی دوم ترتیب است. سنگ جفت‌کار، که بیشتر گیوتین‌ها و روتوری‌ها از این دسته‌اند، از گوشه‌ها به سمت وسط دیوار و از پایین به بالا نصب می‌شود؛ هر ردیف روی ردیف پایین خود تکیه می‌کند. سنگ درزدار که بعداً بندکشی می‌شود، می‌تواند از بالا شروع شود، چون چسبی که از بالا می‌ریزد روی سنگ‌های نصب‌شده نمی‌ریزد؛ شرطش این است که چسب از نوع ضدلغزش باشد یا سنگ‌ها سبک باشند.
در تصویر دیوار نیمه‌کاره ببینید که هر ردیف روی ردیف پایین نشسته است و کار از دو گوشه به سمت وسط پیش می‌رود.
قاعده‌ی سوم «گیرش» است، یعنی لحظه‌ای که چسب یا ملات شروع به گرفتن سنگ می‌کند. وقتی سنگ را فشار می‌دهید و کمی جلو و عقب می‌لغزانید، چند ثانیه بعد حس می‌کنید سنگ گرفت. از این لحظه به بعد، هر تکانی پیوندی را که تازه شکل گرفته می‌شکند.
وقتی سنگ گرفت، تکانش ندهید. اگر سنگی پس از گرفتن جابه‌جا شد، آن را بکنید، چسب پشت سنگ و روی دیوار را بتراشید و سنگ را با چسب تازه دوباره نصب کنید.
دما هم بر گرفتن چسب اثر می‌گذارد. اگر هوا بالای حدود ۳۲ درجه‌ی سانتی‌گراد است، زیرکار و پشت سنگ را بیشتر مرطوب کنید و روی دیوار سایه بیندازید. ضدیخ به ملات اضافه نکنید.
در دمای زیر حدود ۴ درجه‌ی سانتی‌گراد نصب نکنید و دیوار را در ساعات پس از نصب هم از این سرما محافظت کنید. قطعه‌ای را که یخ زده است نصب نکنید.
نصب با چسب (خمیری یا پودری)
این روش حالت رایج نصب در فضای داخلی است. مراحل زیر نصب ده سنگ اول یک دیوار داخلی است؛ بقیه‌ی دیوار تکرار همین مراحل است.
- اگر چسب پودری است، آن را با آب به نسبت و روشی که روی کیسه آمده مخلوط کنید.
- با ماله‌ی دندانه‌دار، چسب را روی مساحتی از دیوار پهن کنید که حدود ده سنگ را بگیرد.
- با کاردک لایه‌ی نازکی از چسب به کل پشت سنگ اول بزنید تا فرورفتگی‌های پشت سنگ پر شود.
- سنگ را از گوشه‌ی پایین روی خط پایه بگذارید.
- سنگ را فشار دهید و کمی جلو و عقب بلغزانید تا بگیرد.
- سنگ‌های بعدی را به همین ترتیب کنار آن بنشانید.
- اگر سنگ درزدار است، میان سنگ‌ها فاصله‌انداز بگذارید.
- پس از سومین یا چهارمین سنگ، برای آزمون برداشتن، یکی از سنگ‌ها را بکنید و پشتش را نگاه کنید.
- اگر تمام پشت سنگ چسب دارد، سنگ را با چسب تازه سر جایش برگردانید و ادامه دهید.
- اگر بخشی از پشت سنگ خشک مانده است، چسب بیشتری به پشت سنگ‌ها بزنید یا ماله‌ی دندانه‌درشت‌تری به کار ببرید، و آزمون را تکرار کنید.
- پیش از پهن کردن چسب برای سنگ‌های بعدی، نوک انگشت را روی چسبی که قبلاً پهن کرده‌اید بزنید.
- اگر چسب به انگشت منتقل نمی‌شود و رویش پوسته بسته است، آن قسمت را بتراشید و چسب تازه بزنید.
- چسبی را که از لبه‌ی سنگ‌ها بیرون زده، پیش از سفت شدن با کاردک و اسفنج نم‌دار پاک کنید.
آزمون انگشت جای عدد ثابت را می‌گیرد. «زمان باز» چسب، یعنی مدتی که چسبِ پهن‌شده هنوز سنگ را می‌گیرد، به رده‌ی چسب، دما، باد و مکش زیرکار بستگی دارد؛ عدد ثابتی مثل «نیم ساعت» برای همه‌ی چسب‌ها و همه‌ی دیوارها درست نیست.
نصب با ملات ماسه‌سیمان (دوغاب)
این روش فقط برای زیرکار سیمانی، آجری، بلوکی یا بتنی است و هرگز روی گچ به کار نمی‌رود. آماده‌سازی دیوار، از جمله اندود زبر در صورت نیاز، در بخش دیوار سیمانی آمده است.
- دیوار را مرطوب کنید، طوری که نم‌دار باشد و آب ایستاده نداشته باشد.
- پشت سنگ را هم به همین اندازه مرطوب کنید.
- ملات را به کل پشت سنگ بزنید، با ضخامتی حدود ۱٫۳ سانتی‌متر.
- سنگ را روی دیوار بگذارید و فشار دهید.
- سنگ را کمی جلو و عقب بلغزانید تا ملات از لبه‌ها بیرون بزند؛ ملات بیرون‌زده نشان می‌دهد بستر پشت سنگ کامل شده است.
- با چکش لاستیکی چند ضربه‌ی آرام به سنگ بزنید تا در ملات بنشیند.
- پس از گرفتن، سنگ را تکان ندهید.
- ملات اضافه‌ی لبه‌ها را پیش از سفت شدن بتراشید.
برای دیوار آجری حیاط، ملات کم‌سیمان مناسب نیست؛ همین قاعده برای دیوار داخلی بلندتر از حدود ۳ متر هم برقرار است.
نکات روتوری و گیوتین
برگ روتوری تنها از راه توری به دیوار نمی‌چسبد، بلکه از راه سنگ‌هایش؛ چسب باید از میان توری عبور کند و به پشت خود سنگ‌ها برسد. اگر پشت برگ با لایه‌ی پیوسته‌ای از چسب کارخانه یا با توری آن‌قدر متراکم پوشیده شده که چسب از آن رد نمی‌شود، آن برگ برای دیوار بیرونی و برای کار سنگین مناسب نیست، مگر همراه با مهار مکانیکی.
- چسب را روی دیوار پهن کنید و به پشت برگ هم بزنید تا از میان توری به سنگ‌ها برسد.
- برگ را روی دیوار بگذارید.
- یک تخته‌ی صاف یا ماله را روی کل برگ بگذارید و با فشار یکنواخت برگ را در چسب بنشانید.
- پس از گرفتن، برگ را جدا نکنید؛ جدا کردن برگ در این مرحله توری را پاره می‌کند و سنگ‌ها از آن می‌افتند.
برای گیوتین، وزن را یک بار دیگر با سقف زیرکار بسنجید و قطعه‌های سنگین را طوری بچینید که هر کدام روی قطعه‌ی پایینی تکیه‌گاه داشته باشد.
چند چیز در این مراحل با متن منتقل نمی‌شود: غلظت درست چسب و ملات که باید دید و با کاردک امتحان کرد، لحظه‌ی گرفتن سنگ زیر دست، مقدار فشار و لغزاندنی که بستر کامل می‌سازد، و برش امن لبه‌ی گیوتین با فرز. دوره‌ی آموزش نصب سنگ آنتیک در مدرس کل همین کار را پوشش می‌دهد؛ برای این بخش‌هایی که باید دید و با دست امتحان کرد، سراغ آن دوره بروید.
بندکشی (فقط برای سنگ‌های درزدار)
اگر سنگ شما جفت‌کار است، این مرحله را ندارید و از بخش بعد ادامه دهید.
بندکشی آنتیک با بندکشی کاشی فرق دارد. در منابع بازار گاهی گفته می‌شود که بند را مثل کاشی روی سطح بکشید و با اسفنج خیس پاک کنید. روی سنگ زبر، ملاتی که با ماله یا اسفنج روی سطح مالیده شود در بافت سنگ می‌نشیند و پس از خشک شدن به‌صورت لکه‌ی خاکستری باقی می‌ماند.
- صبر کنید تا لمس ملایم سنگ‌ها دیگر پیوندشان را نشکند.
- ملات بندکشی را در کیسه‌ی بندکشی بریزید.
- درزها را با فشار کیسه تا عمق دلخواه پر کنید، طوری که ملات در همه‌ی فضاهای خالی برود.
- صبر کنید بند به اندازه‌ای سفت شود که فشار شست رویش فقط اثر بگذارد و آن را پخش نکند.
- درزها را با ابزار بندکشی یا یک تکه چوب صاف تا عمق دلخواه صاف کنید، بدون این‌که به سطح سنگ فشار بیاورید.
- خرده‌های ملات را با برس نرم خشک از روی سنگ بتکانید.
اگر سنگ سفید، روشن، نیمه‌شفاف یا پرجذب است، ملات بند و چسب را سفید انتخاب کنید؛ رنگ خاکستری از پشت این سنگ‌ها دیده می‌شود یا روی آن‌ها لکه می‌اندازد. پیش از کل کار، یک قطعه را آزمایشی روی چسب بگذارید و پس از خشک شدن ببینید.
بند تازه را با برس یا اسفنج خیس نمالید. ملات خیس در بافت سنگ پخش می‌شود و پس از خشک شدن پاک نمی‌شود.
تمیزکاری و سیلر (رزین) سنگ
«سیلر»، که در بازار «رزین سنگ» هم نامیده می‌شود، مایعی است که در منافذ سنگ نفوذ می‌کند و جذب آب و لکه را کند می‌کند. پیش از سیلر، سنگ باید تمیز شود، و در تمیزکاری یک قاعده از بقیه مهم‌تر است: تراورتن، مرمریت و مرمر از کربنات کلسیم ساخته شده‌اند و هر اسیدی این ماده را حل می‌کند. سرکه، جوهرنمک، آب‌لیمو و پاک‌کننده‌های اسیدی روی این سنگ‌ها لکه‌ی مات دائمی می‌گذارند که «خوردگی» نام دارد. خوردگی آسیب سطح سنگ است و با شستن از بین نمی‌رود. در برخی منابع بازار توصیه شده که سنگ را پس از نصب با اسپری سرکه و برس سیمی تمیز کنید؛ باوری که به این توصیه می‌رساند این است که سرکه پاک‌کننده‌ای طبیعی و بی‌خطر است.
برای تمیز کردن سنگ پس از نصب:
- صبر کنید چسب و ملات روی سطح سنگ کمی سفت شوند.
- خرده‌های ملات و چسب را با برس نرم خشک بتکانید.
- سطح را با آب و پاک‌کننده‌ی خنثی بشویید.
- برس سیمی و کارواش به کار نبرید؛ هر دو سطح سنگ را می‌خراشند.
روی تراورتن، مرمریت و مرمر هیچ اسیدی به کار نبرید؛ نه سرکه، نه جوهرنمک، نه آب‌لیمو و نه پاک‌کننده‌ی اسیدی.
لکه‌ی خوردگی را در تصویر زیر کنار بخش سالم سنگ ببینید. لکه رنگ نیست، بلکه جایی است که براقیت سنگ از بین رفته، و زیر نور مایل بهتر دیده می‌شود.
سیلر اما جلوی خوردگی اسیدی را نمی‌گیرد؛ سنگ کلسیتیِ سیلرخورده هم با اسید مات می‌شود. برای تصمیم درباره‌ی سیلر:
- صبر کنید چسب کامل خشک شود و سنگ رطوبت نصب را از دست بدهد.
- یک قطره آب روی سنگ بریزید.
- اگر سنگ ظرف چند دقیقه زیر قطره تیره شد، جاذب است و سیلر برایش معنا دارد.
- اگر سنگ تیره نشد، سیلر ضروری نیست.
- اگر سنگ روشن یا سفید است، سیلری انتخاب کنید که بی‌رنگ است و سنگ را زرد نمی‌کند.
- سیلر را طبق برچسب همان محصول بزنید؛ تعداد دست و مصرف آن روی برچسب آمده است.
تا خشک شدن کامل چه نکنید
چسب و ملات پس از نصب تا مدتی به سفت شدن ادامه می‌دهند و در این مدت پیوند هنوز کامل نیست. زمان دقیق آن روی برچسب چسب آمده است. نشانه‌ی آمادگی این است که سنگ با فشار دست هیچ حرکتی نکند و رنگ چسب بیرون‌زده در لبه‌ها یکدست شده باشد.
- به سنگ‌ها ضربه نزنید و چیزی به آن‌ها تکیه ندهید.
- براکت تلویزیون، قاب یا قفسه را تا گیرش کامل نصب نکنید.
- دیوار بیرونی را از دمای زیر حدود ۴ درجه‌ی سانتی‌گراد، باران مستقیم و آفتاب تند محافظت کنید.
- اگر سیلر بودار زده‌اید، فضا را تهویه کنید.
برای مثال، اگر آنتیک پشت تلویزیون را امروز نصب کرده‌اید، براکت را فردا نصب نکنید مگر برچسب چسب گیرش کامل را پیش از فردا اعلام کرده باشد و سنگ‌ها با فشار دست هیچ حرکتی نکنند.
از کجا بفهمید درست نصب شده است
بعضی خطاها همان روز پیدا می‌شوند و بعضی هفته‌ها بعد. این آزمون‌ها هر دو را پوشش می‌دهند؛ اگر یکی از آن‌ها نتیجه‌ی بد داد، علت و درمانش در جدول خرابی‌ها آمده است.
- در حین کار: پشت سنگی که برای آزمون کنده‌اید باید تماماً چسب داشته باشد.
- در حین کار: ردیف‌ها باید با خط پایه و ریسمان تراز باشند.
- پس از گیرش: به سنگ‌ها با دسته‌ی کاردک ضربه‌ی آرام بزنید؛ صدای پوک یعنی پشت آن سنگ حفره دارد.
- پس از گیرش: هیچ سنگی با فشار دست لق نباشد.
- در هفته‌های اول در دیوار بیرونی: پودر سفید روی سنگ یا درزها را بررسی کنید.
- تا چند ماه روی دیوار گچی: آزمون ضربه را تکرار کنید، چون پوکی ناشی از واکنش گچ و سیمان دیر ظاهر می‌شود.
برای آزمون ضربه، از یک گوشه‌ی ردیف پایین شروع کنید و به هر سنگ یک ضربه‌ی آرام بزنید. صدای سنگ سالم پر و کوتاه است. سنگی که صدای توخالی می‌دهد را علامت بزنید و ضربه را روی سنگ‌های اطرافش تکرار کنید تا معلوم شود حفره به یک سنگ محدود است یا چند سنگ را گرفته است.
خرابی‌های رایج نصب سنگ آنتیک و علتشان
| نشانه | علت | باوری که به آن رسانده | آزمون | اقدام |
|---|---|---|---|---|
| سنگ‌ها روی دیوار گچی چند هفته پس از نصب پوک می‌شوند یا می‌افتند | ملات یا چسب سیمانی بدون پرایمر روی گچ؛ اترینگایت پیوند را از داخل شکسته است | دوغاب از چسب محکم‌تر است | پشت سنگ افتاده: ملات به سنگ چسبیده و میان ملات و گچ لایه‌ی پودری سفید دیده می‌شود | سنگ‌های پوک را بکنید، ملات و گچ آسیب‌دیده را تا گچ سالم بتراشید، پرایمر بزنید و با چسب دوباره نصب کنید |
| سنگ‌ها در دیوار حیاط یا حمام جدا می‌شوند | چسب خمیری آماده در بیرون یا فضای خیس | چسب خمیری تمیزتر است، پس همه‌جا بهتر است | برچسب چسب: کاربرد بیرونی یا فضای خیس اعلام نشده است | سنگ‌ها را بکنید و با چسب پودری سیمانی بهبودیافته دوباره نصب کنید |
| لکه‌های مات سفید پس از تمیزکاری | اسید روی سنگ کلسیتی، یعنی خوردگی | سرکه پاک‌کننده‌ای طبیعی و بی‌خطر است | زیر نور مایل: براقیت از بین رفته و لکه با شستن نمی‌رود | پاک‌کننده‌ی اسیدی را کنار بگذارید؛ خوردگی با شستن درمان نمی‌شود و به سابیدن دوباره‌ی سطح نیاز دارد |
| تک‌سنگ‌ها صدای پوک می‌دهند یا لق‌اند | پشت سنگ کامل چسب نخورده؛ نقطه‌چسب یا چسب فقط دور لبه | چسب قوی است، کمی از آن کافی است | آزمون ضربه؛ کندن یک سنگ پوک و دیدن پشت آن | سنگ را بکنید، پشتش و دیوار را تمیز کنید و با پوشش کامل دوباره نصب کنید |
| سنگ روشن تیره یا لکه‌ی خاکستری شده | رنگ چسب یا ملات خاکستری از پشت سنگ دیده می‌شود | رنگ چسب زیر سنگ دیده نمی‌شود | مقایسه با قطعه‌ای که روی چسب سفید نصب شده | در ادامه‌ی کار چسب و بند سفید به کار ببرید؛ قطعه‌های لکه‌دار را تعویض کنید |
| پودر سفید روی سنگ یا درزهای دیوار بیرونی | «شوره»: نمک‌هایی که آب از ملات یا دیوار به سطح می‌آورد | تمیزکاری با اسید شوره را می‌برد | پودر با برس خشک پاک می‌شود و پس از خیس شدن دیوار برمی‌گردد | با برس نرم خشک پاک کنید و راه ورود آب به پشت سنگ را پیدا و مسدود کنید؛ اسید نزنید |
| ردیف‌ها پله‌پله یا کج شده‌اند | ردیف پایه بدون خط تراز شروع شده یا سنگ‌ها پس از گرفتن جابه‌جا شده‌اند | دیوار صاف است و خط لازم ندارد | ریسمان را روی ردیف‌ها بکشید | پیش از گیرش سنگ‌های کج را بکنید و روی خط تراز دوباره بنشانید |
| سنگ‌ها همراه کاغذ دیواری یا رنگ جدا می‌شوند | سنگ روی پوشش سست نصب شده است | چسب کاشی روی کاغذ دیواری هم می‌گیرد | پشت سنگ افتاده: کاغذ یا لایه‌ی رنگ به چسب چسبیده است | پوشش را کامل بردارید، دیوار را طبق جنسش آماده کنید و دوباره نصب کنید |
حالت‌های خاص
روش نصب در این حالت‌ها همان است که در بخش مراحل نصب آمده؛ آنچه اینجا آمده فقط تفاوت‌هاست.
پشت تلویزیون
- کابل‌کشی و قوطی‌های برق را پیش از سنگ اجرا کنید.
- قوطی برق را طوری جلو بیاورید که لبه‌اش با رویه‌ی سنگ هم‌سطح شود.
- محور عمودی تلویزیون را روی دیوار علامت بزنید و طرح را نسبت به همین محور متقارن بچینید.
- جای پیچ‌های براکت را پیش از نصب سنگ مشخص کنید.
- پیچ براکت را از میان سنگ به دیوار اصلی ببندید؛ سنگ وزن تلویزیون را تحمل نمی‌کند.
اگر دیوار پشت تلویزیون گچی است و سنگ گیوتین ضخیم انتخاب کرده‌اید، همان مثال بخش اول صفحه وضع شماست: وزن سنگ از سقف گچ بیشتر است و پیش از نصب باید یکی از سه راه بخش وزن را انتخاب کنید.
دور شومینه
- هیچ سنگی را در تماس مستقیم با شعله، یعنی در دهانه‌ی داخلی آتشدان، نصب نکنید.
- چسبی انتخاب کنید که برچسبش تحمل حرارت را اعلام کرده است.
- میان سنگ و منبع حرارت فاصله‌ای را که سازنده‌ی شومینه تعیین کرده رعایت کنید.
حمام و فضای خیس
حمام و دور سینک را مثل دیوار بیرونی در نظر بگیرید.
- زیرکار مقاوم به رطوبت به کار ببرید، مثل دیوار سیمانی یا تخته‌ی سیمانی؛ روی گچ و صفحه‌ی گچی کار نکنید.
- چسب پودری سیمانی بهبودیافته به کار ببرید.
- چسب خمیری را فقط وقتی به کار ببرید که برچسبش صراحتاً فضای خیس را مجاز کرده باشد.
دیوار حیاط و نمای ساختمان
برای دیوار کوتاه حیاط:
- ملات ماسه‌سیمان یا چسب پودری سیمانی بهبودیافته به کار ببرید.
- پایین‌ترین ردیف سنگ را حدود ۵ سانتی‌متر بالاتر از خاک قرار دهید تا آب خاک به پشت سنگ کشیده نشود.
- اگر پای دیوار کف‌سازی سخت متصل به همان پی است، این فاصله را حدود ۱٫۳ سانتی‌متر نگه دارید.
- در دمای زیر حدود ۴ درجه‌ی سانتی‌گراد نصب نکنید.
نمای ساختمان مشمول ضابطه‌ی نمای ساختمان (نشریه‌ی ۷۱۴) است که مهار مکانیکی سنگ نما را الزامی می‌کند. این‌که قطعه‌های کوچک آنتیک روی نما چگونه مهار شوند را مهندس ناظر ساختمان تعیین می‌کند. نصب فقط چسبی روی نمای ساختمان تصمیمی نیست که نصاب یا مالک به‌تنهایی بگیرد، و روش آن در این صفحه نیامده است.
با این مراحل، سنگی روی دیوار دارید که روی زیرکار مناسب و با چسب مناسب نصب شده و پشتش کامل پوشیده است. خطایی که بیشتر از همه پس از پایان کار رخ می‌دهد، تمیزکاری با پاک‌کننده‌ی اسیدی است؛ پیش از شستن سنگ، برچسب پاک‌کننده را بخوانید.